Egzama, ciltte kuruluk, kaşıntı, kızarıklık, hassasiyet ve zaman zaman döküntü oluşmasına neden olabilen bir grup cilt rahatsızlığını tanımlamak için kullanılan genel bir terimdir. Egzamanın en sık görülen türlerinden biri atopik dermatittir.
Egzama çocukluk döneminde başlayabileceği gibi yetişkinlikte de ortaya çıkabilir. Belirtiler bazı dönemlerde azalabilir, bazı dönemlerde ise çeşitli tetikleyiciler nedeniyle yeniden alevlenebilir.
Peki, egzama nedir, neden olur ve egzama nasıl geçer? Egzamanın belirtilerinden günlük cilt bakımına kadar merak edilenleri bu rehberde bulabilirsiniz.
Egzama Nedir?
Egzama, cilt bariyerinin yapısının ve bağışıklık sisteminin etkilenmesi sonucu cildin kuru, hassas, kaşıntılı ve inflamasyona eğilimli hâle gelmesiyle ilişkili cilt rahatsızlıklarının genel adıdır.
Atopik dermatit, kontakt dermatit, seboreik dermatit ve dishidrotik egzama gibi farklı egzama türleri bulunur.
Özellikle atopik dermatitte cilt bariyeri nemi yeterince koruyamayabilir. Bunun sonucunda cilt daha kolay kurur ve çevredeki tahriş edici maddelere karşı daha hassas hâle gelebilir.
Egzama bulaşıcı değildir ve temas yoluyla başka bir kişiye geçmez.
Egzama Belirtileri Nelerdir?
Egzama belirtileri kişinin yaşına, cilt yapısına, egzamanın türüne ve hastalığın şiddetine göre değişebilir.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Ciltte yoğun kuruluk
- Kaşıntı
- Kızarıklık veya renk değişikliği
- Pullanma
- Hassasiyet
- Ciltte çatlama
- Kabuklanma
- Küçük kabarcıklar
- Ciltte kalınlaşma
- Kaşımaya bağlı tahriş
Kaşıntı egzamanın en karakteristik belirtilerinden biridir. Yoğun kaşıma cilt bariyerine daha fazla zarar verebilir ve kaşıntı-kaşıma döngüsünün oluşmasına neden olabilir.
Egzama Vücudun Hangi Bölgelerinde Görülür?
Egzama vücudun farklı bölgelerinde ortaya çıkabilir.
Yetişkinlerde özellikle:
- Eller
- Yüz
- Boyun
- Dirsek içleri
- Diz arkaları
- El ve ayak bilekleri
- Göz çevresi
gibi bölgelerde görülebilir.
Bebeklerde ve küçük çocuklarda yanaklar, yüz, saçlı deri, kollar ve bacaklar daha sık etkilenebilir.
Egzamanın görüldüğü bölgeler yaşa ve egzama türüne göre değişebilir.
Egzama Neden Olur?
Egzama neden olur? sorusunun tek bir cevabı yoktur.
Özellikle atopik dermatitin oluşumunda genetik yatkınlık, bağışıklık sistemi ve cilt bariyerindeki bozuklukların birlikte rol oynadığı düşünülmektedir.
Cilt bariyerinin zayıflaması, cildin nem kaybetmesini kolaylaştırırken dış ortamdan gelen tahriş edici maddelerin cilde daha kolay nüfuz etmesine neden olabilir.
Genetik Yatkınlık
Ailesinde egzama, astım veya alerjik rinit gibi atopik hastalıklar bulunan kişilerde atopik dermatit görülme ihtimali daha yüksek olabilir.
Ancak ailesinde egzama bulunan herkesin egzama geliştireceği anlamına gelmez.
Cilt Bariyerinin Zayıflaması
Sağlıklı cilt bariyeri cildin nemini korumasına ve çevresel faktörlere karşı savunma oluşturmasına yardımcı olur.
Egzamaya eğilimli ciltlerde bu bariyer yeterince güçlü olmayabilir. Bunun sonucunda:
- Cilt daha hızlı nem kaybedebilir.
- Kuruluk artabilir.
- Tahriş edici maddeler cildi daha kolay etkileyebilir.
- Kaşıntı ve inflamasyon gelişebilir.
Bağışıklık Sistemi
Atopik dermatitte bağışıklık sisteminin çeşitli çevresel uyaranlara karşı aşırı tepki verebildiği düşünülmektedir.
Bu bağışıklık yanıtı ciltte inflamasyon, kızarıklık ve kaşıntının ortaya çıkmasına katkıda bulunabilir.
Egzamayı Ne Tetikler?
Egzama tetikleyicileri kişiden kişiye değişebilir.
Bir kişide alevlenmeye neden olan faktör başka bir kişide herhangi bir probleme yol açmayabilir.
Yaygın egzama tetikleyicileri arasında şunlar bulunabilir:
- Parfümlü kozmetik ürünler
- Sert sabunlar
- Bazı deterjanlar
- Çok sıcak duş
- Soğuk ve kuru hava
- Aşırı sıcak hava
- Terleme
- Yünlü veya tahriş edici kumaşlar
- Stres
- Cildin aşırı kuruması
- Bazı kimyasallar
Kişinin kendi tetikleyicilerini belirlemesi egzama ataklarının yönetilmesinde önemli olabilir.
Stres Egzamayı Tetikler mi?
Stres egzamanın tek başına nedeni değildir ancak bazı kişilerde mevcut egzama belirtilerinin artmasına katkıda bulunabilir.
Yoğun stres dönemlerinde kaşıntının, kızarıklığın veya cilt hassasiyetinin arttığını fark eden kişiler olabilir.
Bu nedenle uyku düzeni, stres yönetimi ve günlük yaşam alışkanlıkları da egzama yönetiminin bir parçası olarak değerlendirilebilir.
Egzama Bulaşıcı mı?
Hayır. Egzama bulaşıcı değildir.
Egzamalı bir kişiye dokunmak, aynı havluyu veya eşyayı kullanmak ya da aynı ortamda bulunmak nedeniyle egzama bulaşmaz.
Egzama enfeksiyon kaynaklı bir hastalık değildir.
Ancak egzamalı ciltte yoğun kaşımaya bağlı yaralar oluşursa cilt enfeksiyona daha açık hâle gelebilir.
Egzama Çeşitleri Nelerdir?
Egzamanın farklı türleri bulunmaktadır.
Atopik Dermatit
Atopik dermatit, en sık görülen egzama türlerinden biridir.
Genellikle cilt kuruluğu, yoğun kaşıntı ve dönemsel alevlenmelerle seyreder.
Çocukluk döneminde daha sık başlasa da yetişkinlerde de görülebilir.
Kontakt Dermatit
Kontakt dermatit, cildin tahriş edici veya alerjik reaksiyona neden olan bir maddeyle temas etmesinin ardından ortaya çıkabilir.
Temizlik ürünleri, bazı metaller, kozmetik içerikler veya kimyasallar bu reaksiyona neden olabilir.
Seboreik Dermatit
Seboreik dermatit özellikle saç derisi, kaşlar, burun kenarları ve göğüs gibi yağ bezlerinin yoğun olduğu bölgelerde ortaya çıkar.
Kızarıklık, yağlı pullanma ve kepeklenme görülebilir.
Dishidrotik Egzama
Dishidrotik egzama özellikle el ve ayaklarda küçük, kaşıntılı ve içi sıvı dolu kabarcıklarla ortaya çıkabilir.
Parmakların yan bölgeleri, avuç içleri ve ayak tabanları etkilenebilir.
Egzamadan Nasıl Kurtulurum?
“Egzamadan nasıl kurtulurum?” egzama yaşayan kişilerin en sık araştırdığı sorulardan biridir.
Özellikle atopik dermatit kronik ve tekrarlayıcı bir rahatsızlık olduğu için herkeste tamamen ve kalıcı olarak ortadan kaldıran tek bir yöntem bulunmamaktadır.
Bununla birlikte doğru tedavi ve düzenli cilt bakımı sayesinde:
- Kaşıntı azaltılabilir.
- Cilt kuruluğu kontrol altına alınabilir.
- Alevlenmelerin sıklığı azaltılabilir.
- Cilt bariyeri desteklenebilir.
- Günlük yaşam üzerindeki etkiler azaltılabilir.
Egzama yönetiminin temelinde düzenli nemlendirme, tetikleyicilerden mümkün olduğunca uzak durma ve gerektiğinde dermatolog tarafından önerilen tedavileri uygulama bulunur.
Egzama Nasıl Geçer?
Egzama nasıl geçer? sorusunun yanıtı egzamanın türüne ve şiddetine göre değişir.
Hafif vakalarda uygun cilt bakımı ve tetikleyicilerin kontrolü önemli ölçüde rahatlama sağlayabilir.
Daha şiddetli egzamada ise dermatolog tarafından reçete edilen tedavilere ihtiyaç duyulabilir.
Tedavi planı kişiye göre değişebilir ve şu yaklaşımları içerebilir:
- Yoğun nemlendiriciler
- Cilt bariyerini destekleyen kremler
- Topikal kortikosteroidler
- Kortizon içermeyen reçeteli topikal ürünler
- Gerekli durumlarda sistemik tedaviler
- Uygun hastalarda ışık tedavileri
Özellikle reçeteli ilaçlar doktor kontrolünde kullanılmalıdır.
Egzamaya Ne İyi Gelir?
Egzamalı cildin günlük bakımında en önemli amaçlardan biri cilt bariyerinin korunmasıdır.
Cildi Düzenli Nemlendirmek
Egzamaya eğilimli ciltlerde nemlendirici kullanımı günlük bakımın temel parçalarından biridir.
Özellikle krem veya merhem formundaki, hassas ciltlere uygun ve parfüm içermeyen nemlendiriciler tercih edilebilir.
Nemlendiricinin yalnızca egzama alevlendiğinde değil, düzenli olarak kullanılması önemlidir.
Ilık Duş Almak
Çok sıcak su cildin daha fazla kurumasına neden olabilir.
Bu nedenle uzun ve sıcak duşlar yerine ılık suyla daha kısa duşlar tercih edilebilir.
Cildi Nazikçe Kurulamak
Duştan sonra cildi sert şekilde ovalamak yerine yumuşak bir havluyla tampon hareketlerle kurulamak daha uygundur.
Cilt hafif nemliyken nemlendirici uygulanabilir.
Parfümlü Ürünlerden Kaçınmak
Parfüm, yoğun alkol veya cildi tahriş edebilecek bazı içerikler hassas ciltlerde rahatsızlığa neden olabilir.
Egzamaya ve atopiye eğilimli ciltlerde mümkün olduğunca nazik formüller tercih edilmelidir.
Kaşımaktan Kaçınmak
Kaşıma kısa süreli rahatlama sağlasa da cilt bariyerini daha fazla bozabilir.
Yoğun kaşıma:
- Tahrişe
- Çatlaklara
- Kanamaya
- Cilt kalınlaşmasına
- Enfeksiyon riskinin artmasına
neden olabilir.
✦ Hasasin Vücut Kremini İncele →Egzama İçin Hangi Krem Kullanılır?
Egzama kremi seçimi egzamanın türüne, bulunduğu bölgeye ve belirtilerin şiddetine göre değişir.
Günlük bakım için cilt bariyerini destekleyen nemlendirici krem ve merhemler kullanılabilir.
Aktif ve şiddetli egzama dönemlerinde dermatolog kısa süreli kortikosteroid içeren kremler veya farklı reçeteli topikal ilaçlar önerebilir.
Özellikle:
- Yüz
- Göz çevresi
- Boyun
- Genital bölge
- Bebek ve çocuk cildi
gibi hassas alanlarda ilaç içeren ürünler doktor önerisi olmadan kullanılmamalıdır.
Egzama İçin Cilt Bakımı Nasıl Olmalı?
Egzamaya eğilimli ciltlerde karmaşık bir bakım rutininden çok, sade ve düzenli bir rutin tercih edilmelidir.
Temel bakım şu şekilde oluşturulabilir:
- Cildi sıcak su yerine ılık suyla temizleyin.
- Sert sabun ve peelinglerden kaçının.
- Hassas ciltlere uygun nazik temizleyiciler kullanın.
- Duştan sonra cildi ovalamadan kurulayın.
- Cilt hafif nemliyken nemlendirici uygulayın.
- Gün içerisinde ihtiyaç oldukça nemlendiriciyi yenileyin.
- Bilinen kişisel tetikleyicilerden uzak durun.
Amaç cildi gereğinden fazla ürünle yormak değil, cilt bariyerinin korunmasına yardımcı olmaktır.
Egzamada Beslenmenin Etkisi Var mı?
Egzaması olan herkes için geçerli özel bir egzama diyeti bulunmamaktadır.
Süt, yumurta, gluten veya başka besinlerin yalnızca egzama bulunduğu için rutin olarak diyetten tamamen çıkarılması önerilmez.
Bazı kişilerde doğrulanmış besin alerjileri bulunabilir. Özellikle belirli bir besinin tüketiminin ardından sürekli olarak:
- Kaşıntı
- Ürtiker
- Şişme
- Solunum belirtileri
- Belirgin cilt reaksiyonu
ortaya çıkıyorsa doktor veya alerji uzmanı tarafından değerlendirme yapılmalıdır.
Geniş besin gruplarını kontrolsüz biçimde diyetten çıkarmak özellikle çocuklarda beslenme yetersizliklerine neden olabilir.
Egzama Kendiliğinden Geçer mi?
Egzamanın seyri kişiden kişiye değişir.
Bazı çocuklarda atopik dermatit belirtileri yaş ilerledikçe önemli ölçüde azalabilir. Bazı kişilerde ise hastalık yetişkinlik döneminde devam edebilir veya uzun süre belirti göstermedikten sonra yeniden ortaya çıkabilir.
Bu nedenle egzamanın ne kadar süreceğini önceden kesin olarak söylemek mümkün değildir.
✦ Hasasin Hassas Cilt Kremini İncele →Egzama Ne Zaman Doktora Gösterilmeli?
Hafif cilt kuruluğu günlük bakımla kontrol edilebilirken bazı belirtilerde dermatoloji uzmanına başvurmak gerekir.
Özellikle:
- Kaşıntı uykuyu bozuyorsa
- Döküntüler hızla yayılıyorsa
- Ciltte açık yara oluşuyorsa
- Sarı kabuklanma veya akıntı varsa
- Ciltte şiddetli ağrı gelişiyorsa
- Günlük nemlendirmeye rağmen belirtiler geçmiyorsa
- Egzama sık sık tekrarlıyorsa
dermatoloji uzmanından destek alınmalıdır.
Ciltte akıntı, sıcaklık artışı, ağrı veya yaygın kabuklanma enfeksiyon belirtisi olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Egzama tamamen geçer mi?
Egzamanın türüne göre hastalığın seyri değişebilir.
Özellikle atopik dermatit kronik ve dönemsel olarak alevlenebilen bir cilt hastalığıdır. Bazı kişilerde belirtiler uzun süre görülmeyebilir ancak yeniden ortaya çıkabilir.
Doğru bakım ve tedaviyle hastalık büyük ölçüde kontrol altında tutulabilir.
Egzama neden kaşınır?
Egzamada cilt bariyerinin bozulması ve inflamasyon kaşıntıya neden olabilir.
Kaşımak ise cildin daha fazla tahriş olmasına yol açarak yeni bir kaşıntı hissi oluşturabilir. Buna kaşıntı-kaşıma döngüsü denebilir.
Egzama stresten olur mu?
Stres egzamanın tek nedeni değildir.
Ancak bazı kişilerde yoğun stres mevcut egzamanın alevlenmesini veya kaşıntının daha belirgin hâle gelmesini tetikleyebilir.
Egzama bulaşır mı?
Hayır. Egzama bulaşıcı değildir ve temas yoluyla kişiden kişiye geçmez.
Egzamaya sıcak su iyi gelir mi?
Sıcak su kısa süreli rahatlatıcı hissedilebilir ancak cildin doğal yağlarını uzaklaştırarak kuruluğu artırabilir.
Egzamaya eğilimli ciltler için ılık su tercih etmek daha uygundur.
Egzama için nemlendirici kullanılmalı mı?
Evet. Düzenli nemlendirme özellikle atopik dermatitte cilt bakımının temel parçalarından biridir.
Cilt bariyerini destekleyen, parfüm içermeyen ve hassas ciltlere uygun krem veya merhemler tercih edilebilir.
Egzama için hangi sabun kullanılmalı?
Klasik sert sabunlar bazı kişilerde kuruluğu ve tahrişi artırabilir.
Hassas ve egzamaya eğilimli ciltlere uygun, nazik ve parfümsüz temizleyici ürünler daha uygun olabilir.
Egzama ile atopik dermatit aynı mı?
Atopik dermatit bir egzama türüdür.
“Egzama” birçok farklı dermatit türünü kapsayan genel bir ifade iken atopik dermatit bu grubun en yaygın türlerinden biridir.
Egzama ve Atopiye Eğilimli Ciltlerde Günlük Bakım
Egzama ve atopiye eğilimli ciltlerde düzenli nemlendirme ve cilt bariyerinin korunması günlük bakımın önemli bir parçasıdır. Cildi gereksiz yere tahriş etmeyen ve hassas cildin ihtiyaçlarına uygun ürünlerle sade bir bakım rutini oluşturmak önemlidir.
Sedef, egzama ve atopiye eğilimli hassas ciltler için geliştirilen Hasasin İlaç bakım ürünlerini keşfedin. Cildinizin ihtiyaçlarına uygun Hasasin ürünlerini inceleyerek günlük bakım rutininizi destekleyin.
Önemli: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Uzun süren, tekrarlayan veya şiddetlenen egzama belirtilerinde doğru tanı ve kişiye özel tedavi için dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır.