Sedef (psoriasis) ve egzama (atopik dermatit), ciltte kızarıklık, kaşıntı, kuruluk ve döküntü gibi belirtilere yol açabilen kronik cilt rahatsızlıklarıdır. Her iki hastalıkta da bağışıklık sistemi, genetik yatkınlık, çevresel faktörler ve cilt bariyerinin yapısı önemli rol oynar.
Sedef ve egzama tedavisinde dermatolog tarafından planlanan tedaviler ve uygun cilt bakım ürünleri temel yaklaşımı oluşturur. Beslenme ise bazı kişilerde belirtilerin yönetimini destekleyen faktörlerden biri olabilir.
Ancak sedef ve egzama tetikleyicileri kişiden kişiye değişir. Bir kişide belirtileri artıran bir besin başka bir kişide herhangi bir probleme neden olmayabilir. Bu nedenle belirli besinleri herkese yasaklamak yerine kişinin kendi belirtilerini takip etmesi daha doğru bir yaklaşımdır.
Peki, sedef ve egzamada hangi besinlerin tüketimine dikkat edilmeli? İşte sedef ve egzamayı tetikleyen besinlerhakkında bilinmesi gerekenler.
1. Şeker ve Rafine Karbonhidratlar
Şekerli ve yüksek oranda işlenmiş gıdaların sık tüketilmesi genel metabolik sağlık açısından olumsuz sonuçlara yol açabilir. Özellikle rafine karbonhidratların yoğun olduğu bir beslenme düzeni kan şekerinin hızlı yükselmesine neden olabilir.
Sedef gibi inflamasyonla ilişkili kronik hastalıklarda dengeli beslenmek ve sağlıklı vücut ağırlığını korumak önemlidir.
Şekerli Yiyecekler ve Tatlılar
Şerbetli tatlılar, kekler, kurabiyeler, çikolatalı ürünler ve yüksek miktarda ilave şeker içeren sütlü tatlıların sık tüketimi sınırlandırılabilir.
Buradaki amaç şekeri tamamen hayatınızdan çıkarmak değil, günlük beslenmedeki ilave şeker miktarını azaltmaktır.
Asitli ve Şekerli İçecekler
Kola ve benzeri gazlı içecekler, şekerli hazır meyve suları ve enerji içecekleri yüksek miktarda ilave şeker içerebilir.
Su, maden suyu veya ilave şeker içermeyen içeceklerin tercih edilmesi günlük şeker tüketiminin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Bal ve Pekmez Tüketimine Dikkat
Bal ve pekmez vitamin, mineral ve çeşitli doğal bileşenler içerse de aynı zamanda yoğun şeker kaynaklarıdır.
Bu nedenle bal ve pekmez sedefe iyi gelir şeklinde genel bir değerlendirme yapmak doğru değildir. Özellikle toplam şeker tüketimini azaltmaya çalışan kişilerin bal ve pekmezi de porsiyon kontrolüyle tüketmesi gerekir.
2. Gluten ve Un İçeren Gıdalar
Gluten; buğday, arpa ve çavdar gibi tahıllarda bulunan bir protein grubudur.
Sedef ve gluten arasındaki ilişki uzun süredir araştırılmaktadır. Ancak her sedef veya egzama hastasının gluten tüketimini tamamen bırakması gerektiğini gösteren yeterli kanıt bulunmamaktadır.
Sedef hastalığına ek olarak çölyak hastalığı veya doğrulanmış gluten hassasiyeti bulunan kişilerde glutensiz beslenmenin yararlı olabileceğini gösteren çalışmalar bulunmaktadır.
Gluten İçeren Günlük Besinler
Gluten içeren yaygın besinler arasında şunlar bulunur:
- Ekmek
- Börek
- Simit
- Poğaça
- Kek
- Makarna
- Kurabiye
- Buğday içeren unlu mamuller
- Arpa içeren ürünler
- Çavdar ürünleri
Bu besinlerin tamamını yalnızca sedef veya egzama nedeniyle diyetten çıkarmak herkese uygun bir yaklaşım değildir.
Gluten tüketiminin ardından sürekli olarak şişkinlik, bağırsak sorunları veya cilt belirtilerinde artış yaşandığı düşünülüyorsa doktor değerlendirmesi yapılabilir.
Özellikle çölyak hastalığından şüpheleniliyorsa testler yapılmadan önce gluteni tamamen bırakmamak önemlidir.
3. Kızartmalar ve Yüksek Oranda İşlenmiş Yağlar
Kızartılmış ve yüksek oranda işlenmiş yiyeceklerin sık tüketimi, dengeli beslenme düzeninin bozulmasına neden olabilir.
Özellikle fast food ürünleri, paketli atıştırmalıklar ve tekrar tekrar yüksek sıcaklığa maruz bırakılmış yağlarla hazırlanan yiyeceklerin tüketimini sınırlamak genel sağlık açısından faydalıdır.
Trans Yağlar ve Rafine Yağlar
Trans yağ içeren veya yüksek oranda işlenmiş yağlarla hazırlanan gıdalar mümkün olduğunca sınırlandırılmalıdır.
Bunlara örnek olarak:
- Hazır cipsler
- Bazı paketli hamur işleri
- Fast food ürünleri
- Derin yağda kızartılmış yiyecekler
- İşlenmiş atıştırmalıklar
verilebilir.
Yağ tüketiminde yalnızca Omega-6 içeren besinleri tamamen ortadan kaldırmak yerine genel yağ kalitesine odaklanmak daha doğru bir yaklaşımdır.
Zeytinyağı, balık, ceviz ve diğer dengeli yağ kaynakları günlük beslenmenin bir parçası olabilir.
4. Fruktoz ve Aşırı Meyve Tüketimi
Meyveler; vitamin, mineral, lif ve antioksidan açısından önemli besinlerdir. Bu nedenle sedef veya egzaması olan kişilerin meyveyi tamamen bırakması önerilmez.
Burada dikkat edilmesi gereken temel nokta porsiyon kontrolü ve genel beslenme düzenidir.
Meyve Tüketiminde Porsiyon Kontrolü
Üzüm, incir ve muz gibi bazı meyveler diğerlerine göre daha fazla doğal şeker içerebilir. Ancak bu durum söz konusu meyvelerin sedef veya egzaması bulunan kişiler tarafından tüketilemeyeceği anlamına gelmez.
Meyve tüketirken farklı meyveler arasında çeşitlilik sağlanabilir.
Özellikle:
- Yaban mersini
- Böğürtlen
- Çilek
- Ahududu
gibi orman meyveleri lif ve antioksidan içerikleri nedeniyle dengeli bir beslenme düzeninin parçası olabilir.
Meyveyi doğrudan tüketmek, meyve suyu şeklinde tüketmeye göre lif açısından daha avantajlıdır.
5. Alkol
Alkol ve sedef arasındaki ilişki, beslenme konusunda üzerinde daha fazla durulan başlıklardan biridir.
Düzenli veya aşırı alkol tüketimi bazı sedef hastalarında belirtilerin kontrolünü zorlaştırabilir. Ayrıca kullanılan bazı sedef ilaçlarıyla birlikte alkol tüketimi farklı sağlık riskleri oluşturabilir.
Alkol aynı zamanda sıvı kaybına katkıda bulunabilir. Cilt kuruluğunun belirgin olduğu egzama dönemlerinde bu durum bazı kişilerde rahatsızlık hissini artırabilir.
Bu nedenle özellikle sedef hastalarının alkol tüketimi konusunda doktorlarının önerilerini dikkate alması önemlidir.
6. Süt Ürünleri ve Yumurta: Potansiyel Alerjenler
Süt ürünleri ve yumurta, yaygın besin alerjenleri arasında yer alır. Ancak bu durum sedef veya egzaması olan herkesin süt ve yumurtayı beslenmesinden çıkarması gerektiği anlamına gelmez.
Besin alerjileri özellikle çocukluk çağındaki atopik dermatit vakalarında daha sık gündeme gelebilir.
Süt Ürünleri Egzamayı Tetikler mi?
İnek sütü bazı kişilerde gerçek bir besin alerjisine neden olabilir. Özellikle çocuklarda süt tüketiminin ardından tekrar eden reaksiyonlar görülüyorsa doktor veya alerji uzmanı tarafından değerlendirme yapılması gerekir.
Ancak yalnızca egzama bulunduğu için:
- Süt
- Peynir
- Yoğurt
- Kefir
gibi tüm süt ürünlerinin diyetten çıkarılması gerekli değildir.
Besinlerin gereksiz yere uzun süreli kısıtlanması protein, kalsiyum ve diğer besin öğelerinin yetersiz alınmasına neden olabilir.
Yumurta Egzamayı Tetikler mi?
Yumurta da yaygın besin alerjenleri arasında bulunur ve özellikle bazı çocuklarda alerjik reaksiyonlara neden olabilir.
Ancak yumurta egzamayı tetikler şeklinde herkes için geçerli bir kural bulunmamaktadır.
Yumurta tüketiminin ardından sürekli olarak kaşıntı, kızarıklık, ürtiker, ağız çevresinde şişme veya benzeri belirtiler ortaya çıkıyorsa doktor değerlendirmesi gerekir.
Doğrulanmış bir alerji olmadığı sürece yumurtayı yalnızca egzama nedeniyle tamamen bırakmak gerekli olmayabilir.
Sedef ve Egzamayı Tetikleyen Besinler Herkeste Aynı mı?
Hayır. Sedef ve egzama tetikleyicileri kişiden kişiye önemli ölçüde değişebilir.
Bazı kişiler belirli bir besinin ardından belirtilerinin arttığını fark ederken başka kişiler aynı besini herhangi bir sorun yaşamadan tüketebilir.
Bu nedenle cilt belirtileriniz ile beslenme arasındaki ilişkiyi anlamak için basit bir beslenme ve semptom günlüğü tutulabilir.
Günlüğe:
- Gün içinde tüketilen besinler
- Kaşıntının artıp artmadığı
- Kızarıklığın değişimi
- Yeni döküntü oluşumu
- Uyku düzeni
- Stres düzeyi
- Kullanılan cilt bakım ürünleri
gibi bilgiler eklenebilir.
Böylece yalnızca beslenmeye odaklanmak yerine belirtileri etkileyebilecek farklı faktörler birlikte değerlendirilebilir.
Eliminasyon Diyeti Sedef ve Egzamada Uygulanmalı mı?
Eliminasyon diyeti, belirli bir besinin belirtilere neden olduğundan şüphelenildiğinde o besinin belirli bir dönem diyetten çıkarılmasına dayanan bir yöntemdir.
Ancak çok sayıda besini aynı anda ve uzun süre boyunca diyetten çıkarmak özellikle çocuklarda beslenme yetersizliklerine yol açabilir.
Bu nedenle süt, yumurta, gluten, kuruyemiş veya benzeri temel besin gruplarını kapsayan geniş eliminasyon diyetleri doktor veya diyetisyen değerlendirmesi olmadan uygulanmamalıdır.
Belirli bir besinden şüpheleniliyorsa öncelikle besin ile belirtiler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi daha doğru olur.
Sedef ve Egzamada Beslenme Nasıl Olmalı?
Sedef ve egzama için herkese uygulanabilecek tek bir “mucize diyet” bulunmamaktadır.
Genel olarak dengeli bir beslenme planında:
- Sebzeler
- Meyveler
- Tam tahıllar
- Baklagiller
- Balık
- Kaliteli protein kaynakları
- Zeytinyağı
- Kuruyemişler
- Yeterli miktarda su
yer alabilir.
İlave şeker, yüksek oranda işlenmiş gıdalar, kızartmalar ve aşırı alkol tüketiminin sınırlandırılması genel sağlık açısından da faydalıdır.
Sedef hastalarında sağlıklı vücut ağırlığının korunması ayrıca önem taşır. Fazla kilosu bulunan kişilerde kilo kaybının bazı durumlarda sedef şiddetinin azalmasına ve tedavinin daha etkili olmasına katkıda bulunabileceğini gösteren çalışmalar bulunmaktadır.
✦ Hasasin Hassas Cilt Kremini İncele →Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Sedef ve egzama hastaları hiç mi ekmek veya unlu gıda tüketemez?
Hayır. Sedef veya egzaması bulunan herkesin ekmek ve gluten içeren ürünleri bırakması gerektiğine yönelik genel bir öneri bulunmamaktadır.
Özellikle sedef hastalarında çölyak hastalığı veya gluten hassasiyeti tespit edilmişse glutensiz beslenme değerlendirilebilir.
Glutenle ilgili bir sorun bulunmayan kişilerin yalnızca cilt hastalığı nedeniyle bütün glutenli gıdaları bırakması gerekli değildir.
Bal ve pekmez doğal olduğu için sedefe iyi gelmez mi?
Bal ve pekmez bazı vitamin, mineral ve doğal bileşenleri içerse de aynı zamanda yoğun şeker kaynaklarıdır.
Bu nedenle bal ve pekmezin sedefe iyi gelen besinler arasında kesin olarak değerlendirilmesi doğru değildir.
Dengeli bir beslenme planı içerisinde porsiyon kontrolüyle tüketilebilir.
Meyve tüketimini neden sınırlandırmalıyız?
Sedef veya egzaması olan kişilerin meyveyi özel olarak ciddi şekilde sınırlandırması gerektiğini gösteren genel bir kural bulunmamaktadır.
Meyveler vitamin, mineral, lif ve antioksidan sağlar.
Ancak meyvenin de porsiyon kontrolüyle tüketilmesi ve özellikle meyve suyu yerine bütün meyvenin tercih edilmesi daha dengeli bir seçimdir.
Süt yerine hangi alternatifler tüketilebilir?
Doğrulanmış süt alerjisi veya süt tüketimini kısıtlamayı gerektiren başka bir durum varsa:
- Badem sütü
- Yulaf sütü
- Hindistan cevizi bazlı içecekler
- Soya içecekleri
gibi bitkisel alternatifler değerlendirilebilir.
Bu ürünlerin ilave şeker içermeyen seçeneklerini tercih etmek faydalıdır.
Ayrıca kullanılan alternatif ürünün protein, kalsiyum ve diğer besin değerlerinin inek sütüyle aynı olmayabileceği unutulmamalıdır.
Süt ve yumurta egzamayı tetikler mi?
Süt ve yumurta bazı kişilerde besin alerjisine neden olabilir ve gerçek bir besin alerjisinin bulunduğu kişilerde cilt belirtileri görülebilir.
Ancak süt ve yumurta egzamayı tetikler şeklinde herkes için geçerli bir kural yoktur.
Tüketimin ardından sürekli olarak aynı reaksiyon meydana geliyorsa doktor veya alerji uzmanı değerlendirmesi yapılmalıdır.
Gluten sedef hastalığını artırır mı?
Glutenin tüm sedef hastalarında belirtileri artırdığı gösterilmiş değildir.
Ancak sedef hastalığıyla birlikte çölyak hastalığı veya gluten hassasiyeti bulunan kişilerde glutensiz beslenmenin belirtilerin azalmasına katkıda bulunabileceğini gösteren çalışmalar bulunmaktadır.
Bu nedenle glutensiz beslenme kararı kişinin durumuna göre değerlendirilmelidir.
Eliminasyon diyeti egzama için yapılabilir mi?
Belirli bir besinin egzama belirtileriyle ilişkili olduğundan ciddi şekilde şüpheleniliyorsa doktor veya diyetisyen kontrolünde eliminasyon yöntemi değerlendirilebilir.
Ancak süt, yumurta, buğday, kuruyemiş ve benzeri pek çok temel besini aynı anda diyetten çıkarmak besin eksikliklerine yol açabilir.
Özellikle çocuklarda kontrolsüz eliminasyon diyetlerinden kaçınılmalıdır.
Beslenmeyi düzeltmek sedef ve egzamayı tamamen bitirir mi?
Hayır. Sedef ve egzama yalnızca beslenmeden kaynaklanan hastalıklar değildir.
Genetik yatkınlık, bağışıklık sistemi, cilt bariyeri, çevresel faktörler, stres ve kişisel tetikleyiciler hastalığın seyrinde rol oynayabilir.
Beslenme, genel sağlık ve hastalığın yönetimini destekleyen parçalardan biri olabilir ancak dermatolojik tedavinin yerine geçmez.
Ciltte uzun süren kızarıklık, yoğun kaşıntı, çatlak, kanama, enfeksiyon bulguları veya geniş alanlara yayılan döküntüler varsa dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır.
Önemli: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sedef, egzama, besin alerjisi veya eliminasyon diyeti konusunda kişisel değerlendirme için doktorunuza veya diyetisyeninize danışın.
Sedef, egzama ve atopiye eğilimli hassas ciltler için geliştirilen Hasasin bakım ürünlerini keşfedin. Cildinizin ihtiyaçlarına uygun ürünleri inceleyerek günlük bakım rutininizi destekleyin.
✦ Hasasin Vücut Kremini İncele →